Šta su istražni raskopi i zašto su važni u geotehničkim istraživanjima?

Uvod

Istražni raskopi predstavljaju jednu od osnovnih metoda inženjerskogeoloških i geotehničkih (geomehaničkih) istraživanja terena, kojom se omogućava direktan uvid u građu i karakteristike tla u prirodnim uslovima.

Ova metoda se koristi prilikom projektovanja različitih objekata — od porodičnih kuća i potpornih zidova do velikih infrastrukturnih sistema — i pruža podatke koji su često precizniji od podataka dobijenih samo bušenjem ili sondiranjem.

Šta su istražni raskopi?

Istražni raskopi su manje geotehničke jame koje se ručno ili mašinski kopaju na određenim lokacijama kako bi se direktno sagledala stratigrafija terena, odnosno raspored i karakteristike slojeva tla i stijena.

Najčešće su dimenzija od 1,0 × 1,5 m do 2,0 × 3,0 m, dok dubina ovisi o svrsi istraživanja — obično između 1,5 i 4,0 m.

Ciljevi izvođenja istražnih raskopa

Utvrđivanje tipa i stanja tla u zoni temeljenja
Identifikacija prirodnih i nasutih slojeva
Uzimanje neporemećenih uzoraka tla za laboratorijska ispitivanja
Vizualno sagledavanje podzemnih voda i njihovog nivoa
Pregled geoloških diskontinuiteta i stijenskih karakteristika

Način izvođenja istražnih raskopa

Raskopi se izvode ručno ili mašinski, uz stalni nadzor inženjerskog geologa.
Zidovi raskopa se po potrebi osiguravaju daskama ili oplatom radi sprečavanja obrušavanja, a nakon završetka pregleda i uzorkovanja, raskop se dokumentuje fotografijama i opisom slojeva.

Svi podaci se unose u dnevnik istražnih radova i kasnije prikazuju u inženjerskogeološkoj dokumentaciji.

Prednosti istražnih raskopa

✅ Mogućnost direktnog vizuelnog uvida u strukturu tla
✅ Precizno uzorkovanje materijala
✅ Brzo izvođenje i niska cijena za pliće dubine
✅ Povećana tačnost interpretacije u odnosu na bušotine manjeg promjera

Ograničenja metode

Nisu pogodni za duboka istraživanja (preko 4–5 m)
Na terenima s visokom nivoom podzemne vode, raskopi se brzo pune vodom, što otežava pregled i uzorkovanje.
U zoni čvrstih stijena raskop nije praktičan — teško se kopa, sporo napreduje i ne pruža dodatne informacije u odnosu na bušotinu.

Primjena u praksi

Istražni raskopi se često koriste kod:

manjih građevinskih objekata (porodične kuće, objekti koji se temelje na manjim dubinama),
geotehničkih sanacija,
procjene stabilnosti kosina i klizišta, te
ispitivanja nasutih materijala i temeljnog tla postojećih objekata.

Dokumentacija i izvještavanje

Nakon završetka radova, izrađuje se fotodokumentacija i opis slojeva tla po dubinama, zajedno sa shematskim prikazom profila raskopa.

Rezultati se prikazuju u inženjerskogeološkom izvještaju/elaboratu i služe kao osnov za projektovanje temeljenja, potpornih konstrukcija i ostalih građevinskih elemenata.

Zaključak

Istražni raskopi predstavljaju jednostavnu, ali izuzetno korisnu metodu za prikupljanje tačnih i pouzdanih podataka o stanju tla.

Stručno izvedeni raskopi u kombinaciji s laboratorijskim analizama omogućavaju sigurnije projektovanje i optimizaciju troškova gradnje.

📞 Kontakt

Za više informacija o uslugama geomehaničkih ispitivanja tla i drugim geološko-geotehničkim istraživanjima, možete nas kontaktirati:

📱 Telefon: +387 61 300 983
📱 Telefon: +387 61 663 818
✉️ Email: info@geonom.ba

Naš stručni tim vam stoji na raspolaganju za projekte širom Bosne i Hercegovine.